Kto przez 30 lat pełnił władzę w regionie leszczyńskim?

Trzy dekady istnienia Panoramy Leszczyńskiej przypadły na realizację w całym kraju, a więc i w regionie leszczyńskim starożytnej chińskiej maksymy ,,obyś żył w ciekawych czasach’’. Ciekawe czasy, to koniec epoki PRL-u, a potem dwadzieścia lat wolnej i demokratycznej Polski. W regionie kształtowały je na szczytach władzy w tym czasie dziesiątki ludzi. Przypomnijmy najważniejsze nazwiska, a ludziom i historii zostawmy osąd, czy władzę pełnili godnie.

Gdy pierwszy numer PL ukazał się w grudniu 1979 r. w kioskach, najważniejszą osobą w województwie o kilkuletniej dopiero historii był Stanisław Kulesza (zmarł w 1997 r.). Piastujący od 1975 r. fotel I sekretarza komitetu wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej skupiał w swych rękach niemal pełnię władzy – kończył swą czteroletnią kadencję w Sejmie, był też szefem wojewódzkiej rady narodowej, organu władzy państwowej. Wojewodą leszczyńskim był wówczas Stanisław Radosz (był ze Zjednoczonego Stronnictwa Ludowego, jak większość jego następców), zmarły w 2006 r. Najważniejszy fotel w ratuszu (do końca 1981 r.) zajmowała z kolei Małgorzata Halec, od 24 lat szefująca największej bibliotece w Lesznie – do 1999 r. wojewódzkiej, a potem miejskiej.

Stabilizacja starej władzy

Lata 80., zwłaszcza ich początek, to czasy ,,Solidarności’’ i ogromnych nadziei związanych z działalnością największego w historii Polski ruchu społecznego. Związek został zalegalizowany, w Lesznie utworzono siedzibę zarządu regionu NSZZ Solidarność. Na jego czele przez kilka miesięcy stał Eugeniusz Matyjas, wcześniej działacz PAX-u. 13 grudnia 1981 r. odwilż polityczna się skończyła – stan wojenny oznaczał nie tylko internowanie najważniejszych przedstawicieli opozycji, ale i powrót do mrocznych czasów socjalizmu.

Kolejne lata tamtej dekady nie sprzyjały wielkim zmianom na najważniejszych stanowiskach. W „białym domu”, czyli w siedzibie KW PZPR przy ul. Karasia, zasiadało w tym czasie trzech I sekretarzy, z których Jan Płóciniczak rządził województwem najdłużej (zmarł w 2004 r.). Jednym z jego najważniejszych współpracowników ,,po linii partyjnej’’ był od 1986 r. Tomasz Malepszy, obecny prezydent Leszna, wówczas I sekretarz komitetu miejskiego przewodniej siły narodu. Większość tej dekady wojewodą leszczyńskim był Bernard Wawrzyniak, dziś emeryt mieszkający we Wrocławiu, a od 1987 r. funkcję tę pełnił Józef Poniecki, emeryt i hodowca gołębi pocztowych. Także na prezydenckim fotelu w leszczyńskim ratuszu przez całą niemal dekadę zasiadał Zenon Lorek, dziś pracownik Agencji Nieruchomości Rolnych. W oświacie lata 80. to epoka kuratora Zbigniewa Mocka, obecnie kanclerza PWSZ w Lesznie. Milicjantom i esbekom w komendzie wojewódzkiej w latach 1975-89 szefował nieżyjący już płk Antoni Kurach.

Posłowie z ramienia

Leszczyniacy mieli też swych przedstawicieli w Sejmie, wybieranych wówczas w niedemokratycznych w pełni wyborach. Były wśród nich dwie kobiety – Jadwiga Becelewska (w Sejmie 1976-85, z listy PZPR) i Krystyna Jachimowska (w Sejmie 1985-89, ZSL), obecnie emerytka, mieszkająca w powiecie górowskim. Kolejni posłowie to Jerzy Kaźmierczak (1976-85, PZPR), inżynier rolnik, obecnie prezes Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Pianowie koło Kościana oraz wiceprezes Rejonowego Związku Rewizyjnego Rolniczych Spółdzielni Produkcyjnych w Lesznie. Edmund Skoczylas (w Sejmie 1980-89, PZPR), dr nauk rolniczych, był też szefem wojewódzkiej rady narodowej. Mimo wieku emerytalnego jest od lat prezesem Gospodarstwa Rolno-Hodowlanego Pijanowice pod Krobią, jest też wspólnikiem Rufina Sokołowskiego w gospodarstwie rolnym w Bojanicach pod Krzemieniewem. Kazimierz Paszek, dr historii gospodarczej (w Sejmie 1985-89, PZPR) z kolei przez dwie dekady kierował Zespołem Szkól Ekonomicznych w Lesznie. Zmarł w 2004 r. Jan Szczerbal (1985-89, OPZZ) z Kościana zmarł w 2006 r.

Wojewódzkie ostatki

Lata 90. to pierwsza dekada demokracji w kraju i jednocześnie ostatnia województwa leszczyńskiego. Wojewodą w 1990 r. został pierwszy szef Solidarności Eugeniusz Matyjas. Po opuszczeniu pałacu Sułkowskich w 1994 r. był m.in. radnym Leszna, a potem poświęcił się biznesowi, pracując w kilku firmach. Dziś jest prawa ręką znanego rawickiego biznesmena Antoniego Pieprzyka. Cztery lata wojewodą był nauczyciel z Bojanowa Zbigniew Haupt, dla którego był to początek trwającej do dziś kariery politycznej z ramienia PSL – był później starostą leszczyńskim, a teraz pełni mandat radnego sejmiku województwa wielkopolskiego. Ostatnim wojewodą był Leszek Burzyński, który później był też wiceministrem spraw wewnętrznych i administracji. Wojewódzką oświatą kierowali w tym czasie Jacek Michalczyk (już nie żyje) i Andrzej Jęcz (obecnie starosta kościański). Na czele komendy wojewódzkiej policji stał Tadeusz Pawlaczyk, obecnie jeden z dwóch pochodzących z Leszna generałów w niebieskich mundurach.

Prawie cała dekada (do 1998 r. ) to w Lesznie epoka prezydenta Edwarda Szczuckiego, który po opuszczeniu najważniejszego fotela w mieście jest do dziś liderem prawicowej opozycji samorządowej. Do parlamentu leszczyniacy wybrali w tym czasie 20 przedstawicieli. Trzech z nich już nie żyje (w katastrofie lotniczej zginął Zbigniew Gorzelańczyk), jeden – prawnik Jacek Turczyński – po zakończeniu kadencji zrobił krajową karierę, będąc  m.in. prezesem Polsko – Niemieckiej Fundacji Pojednanie i dyrektorem generalnym Poczty Polskiej (obecnie prowadzi w Warszawie biuro prawne). W latach 90. zaczęła się także kariera polityczna posła Wiesława Szczepańskiego, który z przerwą na jedną kadencję zasiada w Sejmie do dziś.

Zasłużeni duchowni

Obecna dekada to w Lesznie trzecia kadencja prezydenta Tomasza Malepszego. W parlamencie w tych latach zasiadało kilkunastu posłów i senatorów. Po reformie administracyjnej urzędnicy wojewódzcy zasiadają w stolicach trzech regionów, do których włączono dawne województwo leszczyńskie.

Przy wspominaniu trzech ostatnich dekad w Lesznie nie można nie wspomnieć o kilku zasłużonych kapłanach. W 1981 r. – wraz ze śmiercią najbardziej znanego leszczyńskiego kapłana, zakończyła się epoka ks. prałata Teodora Korcza, kierującego farą ponad 30 lat. Zastąpił go ks. kanonik Konrad Kaczmarek, a po przejściu na emeryturę jego następcą został ks. prałat Jan Majchrzak. Wspomnieć należy też jeszcze ks. kanonika Kazimierza Pietrzaka, proboszcza parafii św. Jana Chrzciciela i budowniczego kolejnych dwóch kościołów oraz nieżyjącego już ks. kanonika ppłk. Bolesława Bugzela (na zdjęciu), reaktywującego nieczynny od zakończenia wojny kościół św. Krzyża oraz kapelana leszczyńskiego garnizonu. 

RAFAŁ MAKOWSKI

Na głównym zdjęciu: byli parlamentarzyści Ziemi Leszczyńskiej (od lewej): Zenon Nowak i Zbigniew Gorzelańczyk (obaj juz nie żyją) w towarzystwie Aleksandra Kwaśniewskiego